Mukadimah

Rukun solat ada 13: (1) niat, (2) berdiri bagi yang mampu, (3) takbiratul ihram, (4) membaca al-Fatihah, (5) rukuk, (6) iktidal, (7) sujud, (8) duduk antara dua sujud, (9) duduk tahiyat akhir, (10) tasyahud akhir, (11) selawat ke atas Nabi ﷺ dalam tahiyat akhir, (12) salam pertama, dan (13) tertib.

Lima daripadanya ialah bacaan (rukun qauli): takbiratul ihram, al-Fatihah, tasyahud akhir, selawat dan salam. Lapan yang lain ialah niat di dalam hati dan perbuatan, termasuk tertib.

Tomakninah dalam rukuk, iktidal, sujud dan duduk antara dua sujud tetap wajib. Dalam kiraan 13, ia dikira sebahagian daripada rukun itu sendiri.

Tentang bilangan rukun: Syeikh Salim bin Sumair dalam Safinat al-Naja mengira 17, kerana menjadikan tomakninah di empat tempat itu rukun tersendiri. Imam al-Ghazali mengira 19, antaranya dengan menjadikan khusyuk satu rukun. Yang muktamad ialah 13, seperti dalam al-Minhaj karya Imam al-Nawawi (Kasyifat al-Saja, hlm. 145–146). Perbezaan ini pada cara mengira, bukan pada apa yang wajib dilakukan.

Para ulama mengumpamakan solat seperti tubuh manusia: syarat seperti nyawanya, rukun seperti kepalanya, sunat ab'ad seperti anggotanya, dan sunat hai'at seperti rambut yang menghiasinya (Kasyifat al-Saja, hlm. 146).

Rujukan: Syeikh Nawawi al-Bantani, Kasyifat al-Saja, hlm. 145–146; Imam al-Ghazali, Bidayat al-Hidayah (Dar al-Minhaj 2004), hlm. 133–146.